CBAM: Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması ve Türk İhracatçılar

Avrupa Birliği’nin Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM), Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın en kritik ticaret politikası araçlarından birini oluşturmaktadır. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçiş döneminin sona ermesi ve tam uygulamaya geçilmesiyle birlikte, AB’ye ithal edilen belirli ürünlerin üretim süreçlerindeki karbon emisyonları için CBAM sertifikası satın alınması zorunlu hale gelmiştir. Bu mekanizma; çelik, demir, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini doğrudan kapsamakta olup, ilerleyen dönemlerde kapsam genişletilmesi öngörülmektedir. CBAM’ın temel amacı, AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki karbon maliyetinin ithal ürünlere de yansıtılarak karbon kaçağının önlenmesidir.

 

Türkiye İçin Etkiler

Türkiye açısından CBAM’ın etkileri son derece belirgindir. Avrupa Birliği, Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı konumunda olup, CBAM kapsamındaki sektörler Türk ihracatının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle çelik ve demir-çelik ürünleri ihracatı, CBAM’dan en fazla etkilenecek kalemler arasında yer almaktadır. İhracatçı işletmeler, üretim tesislerindeki doğrudan ve dolaylı karbon emisyonlarını uluslararası standartlara uygun biçimde ölçmek, raporlamak ve doğrulamak yükümlülüğü altına girmektedir. Bu süreçte, AB tarafından yetkilendirilmiş doğrulayıcı kuruluşların onayı aranmakta olup, raporlama metodolojisinin AB teknik standartlarıyla tam uyumlu olması gerekmektedir.

 

Hukuki Çerçeve

Hukuki çerçeve bakımından, CBAM uygulaması çok katmanlı bir yapı arz etmektedir. AB’deki ithalatçılar CBAM beyannamecisi olarak tescil edilmeli ve yıllık CBAM beyannamelerini sunmalıdır. İhracatçı ülkedeki üreticiler ise emisyon verilerini doğru ve güvenilir biçimde sağlamak durumundadır. İhracatçı ülkede ödenen karbon fiyatının CBAM sertifika bedelinden mahsup edilmesi mümkün olmakla birlikte, Türkiye’de henüz AB Emisyon Ticaret Sistemine eşdeğer bir karbon fiyatlandırma mekanizmasının tam olarak kurulmamış olması, Türk ihracatçılarının mahsup imkanından yeterince yararlanamaması riskini doğurmaktadır.

 

Uyum Stratejileri

Uyum stratejileri bağlamında, Türk ihracatçılarının öncelikle CBAM kapsamındaki ürün portföylerini tespit etmesi, üretim tesislerinde karbon emisyon ölçüm ve izleme sistemlerini kurması ve AB teknik standartlarına uygun raporlama altyapısını oluşturması gerekmektedir. Ayrıca, Türkiye’nin ulusal karbon fiyatlandırma mekanizmasına ilişkin yasal düzenleme sürecinin yakından takip edilmesi, potansiyel mahsup imkanlarından yararlanılabilmesi açısından stratejik önem taşımaktadır. Topluyıldız Legal Co. olarak, ihracatçı müvekkillerimize CBAM uyum süreçlerinde düzenleyici strateji, raporlama altyapısı ve hukuki risk değerlendirmesi konularında bütüncül danışmanlık hizmeti sunmaktayız.

 

---

Bu makale, Topluyıldız Legal Co. tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir.